Το δεύτερο βιβλίο των Ηθικών Νικομαχείων: ο ορισμός της ηθικής αρετής και οι συνέπειές του

Σπύρος Ράγκος

Σπύρος Ράγκος

Αναπληρωτής Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας και Φιλοσοφίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών

Μετά από μία σύντομη εισαγωγή στο είδος μάθησης που είναι η ηθική φιλοσοφία κατά τον Αριστοτέλη, η διάλεξη θα επικεντρωθεί στην ανάλυση του δευτέρου βιβλίου των Ηθικών Νικομαχείων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στο έκτο κεφάλαιο όπου ο Αριστοτέλης παρουσιάζει τον ορισμό της ηθικής αρετής. Σύμφωνα με τον ορισμό αυτόν, η ηθική αρετή αποτελεί μεσότητα ανάμεσα σε δύο κακίες, μία καθ’ υπερβολήν και μία κατ’ έλλειψιν.

Η αριστοτελική αυτή θέση συχνά παρερμηνεύεται. Νεότερες ιδέες περί μετριότητας, αποφυγής των ακροτήτων και μετριοπάθειας εμπλέκονται και συσκοτίζουν το αυθεντικό νόημά της. Για να κατανοήσουμε σωστά την αριστοτελική άποψη περί αρετής θα πρέπει αφενός μεν να σκεφτούμε αναλυτικά και σε βάθος όλους τους όρους που εμπλέκονται στον ορισμό της και αφετέρου να λάβουμε υπόψη σοβαρά το γεγονός ότι εκτός από μεσότητα η ηθική αρετή χαρακτηρίζεται, στην ίδια μάλιστα παράγραφο, επίσης ως ακρότητα.

Με ποια έννοια οι δύο φαινομενικά αντιφατικές ιδέες της μεσότητας και της ακρότητας εφαρμόζονται στην ηθική αρετή χωρίς να προκαλούν εσωτερική σχάση και διάσταση στην ενιαία ουσία της; Η επίλυση του ερωτήματος αυτού αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την ορθή κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο Αριστοτέλης αντιλαμβάνεται την ηθική αρετή ως αμετάβλητη ψυχική κατάσταση ανθρώπινης ολοκλήρωσης, τελειότητας και Ευπραξίας.

Συνέντευξη

Μαγνητοσκόπηση