Στάσις και Αρχή: Θεωρία εμφύλιων πολέμων και ηγεμονικής πολιτικής στον Θουκυδίδη

Βασίλειος Βερτουδάκης

Βασίλειος Βερτουδάκης

Λέκτορας Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας, τμήμα Φιλολογίας, Φιλοσοφική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η εισήγηση ξεκινά με μια σύντομη εισαγωγή στις κορυφώσεις της αρχαίας ελληνικής ιστοριογραφίας (Ηρόδοτος, Θουκυδίδης, Πολύβιος) σε αντιπαραβολή με τον αριστοτελικό αφορισμό: «διὸ καὶ φιλοσοφώτερον καὶ σπουδαιότερον ποίησις ἱστορίας ἐστί…».

Ακολούθως θα επικεντρωθούμε σε δύο ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος κεφάλαια της ιστορίας του Θουκυδίδη:
α) στη λεγόμενη Παθολογία του Πολέμου, την κατακλείδα στην ενότητα των Κερκυραϊκών, όπου θα αναλύσουμε τη θεώρηση του αθηναίου ιστορικού για τους εμφυλίους πολέμους αλλά και γενικότερα για το φαινόμενο του πολέμου και την απαισιοδοξία του για την ανθρώπινη φύση.
β) στα Σικελικά, ως μελέτη περίπτωσης της ηγεμονικής πολιτικής των Αθηναίων. Θα σταθούμε στις εκφάνσεις του πολιτικού ρεαλισμού, όπως αυτές αναδύονται στο έργο του Θουκυδίδη: διπολισμός, θεωρία δυνάμεως, δίλημμα ασφαλείας, δίκαιον του ισχυρότερου.

Η εισήγηση τελειώνει με ένα σχόλιο πάνω στο αίτημα για τη διασύνδεση της θουκυδίδειας σκέψης (αλλά και γενικότερα της κλασικής ελληνικής αρχαιότητας) με τις ανάγκες του παρόντος.