Από τον πόλεμο του 1940 έως την δικτατορία του 1967. Ο ελληνικός στρατός στον 20ο αιώνα: η «εθνική αποστολή», η σχέση με την κοινωνία, οι παρεμβάσεις και οι επεμβάσεις στην πολιτική ζωή

Τάσος Σακελλαρόπουλος

Τάσος Σακελλαρόπουλος

Ιστορικός, Υπεύθυνος Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη

Αφετηρία για την διαδικασία ανατροπής των έως τότε συνθηκών εντός του ελληνικού στρατού αποτέλεσε η πυκνή πολεμική δραστηριότητα της δεκαετίας του 1940 και η πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Και τα δύο αυτά πεδία χαρακτηρίστηκαν από εντονότατες συγκρούσεις οι οποίες σημάδεψαν το τότε παρόν και εφοδίασαν με πλήθος συμβόλων και συμβολισμών την συνέχεια. Ο πόλεμος του 1940-1941, η κατοχή, η αντίσταση, η ελληνική παρουσία στην Μέση Ανατολή και οι εμφύλιες συγκρούσεις έδωσαν διαφορετικές ταυτότητες και ρόλους στους έλληνες αξιωματικούς. Ο Δεκέμβριος του 1944 και ο Εμφύλιος πόλεμος ακύρωσαν την όποια συνθετική διαδικασία εντός του στρατού και τον μετέτρεψαν σε πολιτικό θεματοφύλακα του μετεμφυλιακού κράτους. Η «βουβή» δεκαετία του 1950 που ακολούθησε, εδραίωσε τον αντικομουνισμό ως βασική και εκβιαστική πολιτική ανάγκη του κράτους και εδραίωσε τον στρατό ως κύριο εργαλείο του πολιτικού ελέγχου. Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο στρατός αποτέλεσε βασικό άξονα του «βαθέως» κράτους και η συνομωσία που προστατευμένα λειτουργούσε εντός του, ανέδειξε μια στρατοκρατική αντίληψη η οποία όμως για πρώτη φορά αποδεσμεύτηκε από τα πολιτικά περιβάλλοντα και λειτούργησε ιδιοτελώς. Την 21η Απριλίου 1967, ο στρατός ως εθνικό σύστημα διεκδίκησε για πρώτη φορά κυρίαρχο πολιτικό ρόλο. Η παταγώδης αποτυχία και η τουρκική εισβολή στην Κύπρο, ακύρωσε ευτυχώς το πολιτικό του ρόλο δημιουργώντας όμως παράλληλα ένα νέο εθνικό τραύμα.

Συνέντευξη

Μαγνητοσκόπηση